Του Κωνσταντίνου Γιαζιτζόγλου, Προέδρου του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων
Τελευταία χρόνια η αβεβαιότητα έχει μπει για τα καλά στην καθημερινότητά μας. Μια πανδημία που μας έκλεισε απρόσμενα στα σπίτια μας, ένας πόλεμος πολύ κοντά μας που έδειξε πόσο λάθος είναι το να εξαρτάσαι σχεδόν μονοπωλιακά από κάποιον, μια αλλαγή ηγεσίας στην άλλη άκρη του ατλαντικού και ένας δεύτερος πόλεμος σε μια απ’ τις πιο ευαίσθητες περιοχές του κόσμου, μας πείθουν πια ότι η πρόβλεψη για το αύριο δεν μπορεί να είναι ασφαλής.
Παρότι πάρα πολλά έχουν ειπωθεί για την οικονομική, τεχνολογική και γεωπολιτική αβεβαιότητα της εποχής μας, υπάρχουν κατά τη γνώμη μου δύο παιδιά στα οποία δεν έχουμε δώσει ακόμα αρκετή σημασία. Το ένα είναι η επιλογή της ευρωπαϊκής ένωσης για την πράσινη μετάβαση και το άλλο η αλλαγή τρόπου σκέψης που μας επιβάλλεται μέσα από τις προβλέψεις για το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης.
Η Ευρώπη αποφάσισε πριν από δύο δεκαετίες να κάνει μία τεχνολογική αλλαγή με διαφορετικό τρόπο από όλες τις προηγούμενες. Μέχρι εκείνη τη στιγμή η επικράτηση μιας διαφορετικής τεχνολογίας από την χρησιμοποιούμενη προέκυπτε όταν αυτή η καινούργια τεχνολογία είχε πολύ καλύτερη σχέση κόστους προς αποτέλεσμα. Κανείς δε χρειάστηκε να μας πείσει με κίνητρα και πολιτική βούληση για να υιοθετήσουμε τον ηλεκτρισμό, το αυτοκίνητο, την ατμομηχανή ή το κινητό τηλέφωνο. Στην περίπτωση της πράσινης μετάβασης τα πράγματα είναι εντελώς διαφορετικά. Η εναλλακτική τεχνολογία – ΑΠΕ στην περίπτωσή μας- δεν έχει καλύτερη σχέση κόστους προς αποτέλεσμα, τουλάχιστον άμεσα. Το τελικό προϊόν είναι το ίδιο – ηλεκτρική ενέργεια- το κόστος του είναι σαφώς υψηλότερο και το όφελος σίγουρα δεν είναι άμεσα ποσοτικοποίησιμο για την οικονομία και την κοινωνία. Αντίθετα, είναι άμεσα πληρωτέα η απώλεια ανταγωνιστικότητας, η οποία σε κάποιες περιπτώσεις αρχίζει να γίνεται ιδιαίτερα αισθητή. Για παράδειγμα, στον κλάδο μας πάρα πολλές μονάδες επεξεργασίας πρώτων υλών δεν μπορούν να λειτουργήσουν μη ανταγωνιστικού κόστους .
Η Ευρώπη δημιουργήθηκε γύρω από την ιδέα της σταθερότητας και της ασφάλειας στον τομέα της ενέργειας και των πρώτων υλών. Μην ξεχνάμε ότι το ξεκίνημα ήσαν οι ευρωπαϊκές κοινότητες άνθρακα και χάλυβα. Το αναπτυξιακό θαύμα των πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών, στηρίχθηκε κυρίως σε αυτούς τους δύο πυλώνες. Σήμερα, η Ευρώπη αγωνίζεται να βρει ενεργειακή σταθερότητα.
Η ενέργεια στηρίζεται στα καύσιμα και στην τεχνολογία. Στην Ευρώπη τα διαθέσιμα καύσιμα ήσαν κυρίως στερεά (άνθρακας και λιγνίτης), τα οποία πλέον έχουν απορριφθεί. Από πλευράς τεχνολογίας, πέρα από τις μηχανές εσωτερικής καύσης, είχαμε και έχουμε τεχνολογία μονον στην πυρηνική ενέργεια. Δυστυχώς τίποτα απ’ όλα αυτά δεν περιλαμβάνεται στο μελλοντικό σχεδιασμό. Αντίθετα περιλαμβάνονται οι ΑΠΕ με αποθήκευση σε μπαταρίες. Για την αιολική ενέργεια υπάρχει κάποια ευρωπαϊκή τεχνολογία , για τα φωτοβολταϊκά όμως και τις μπαταρίες δυστυχώς καμία . Το πρόβλημα όμως δεν είναι μόνο η τεχνολογία. Το μείζον ζήτημα είναι ότι δεν έχουμε καθόλου πρώτες ύλες. Αιολικά φωτοβολταϊκά και μπαταρίες στηρίζονται, τουλάχιστον τεχνολογικά, σε κρίσιμες και στρατηγικές ορυκτές πρώτες ύλες από τις οποίες η Ευρώπη δε διαθέτει τίποτα.
Πέρα απ’ το παραπάνω, αξίζει τον κόπο να αναφερθεί κανείς και σε παράγοντες αστάθειας οι οποίοι δεν μπαίνουν συνήθως στο τραπέζι της συζήτησης. Ένα παράδειγμα είναι η αστάθεια του ανταγωνιστικού πλαισίου. Η Ευρώπη δεν είναι ανταγωνιστική. Αυτό πλέον δεν το αμφισβητεί κανείς, κυρίως μετά την έκθεση Ντράγκι. Αυτή η έλλειψη ανταγωνιστικότητας, σταδιακά αυξάνεται, με αποτέλεσμα να δημιουργεί ακόμα μεγαλύτερη επενδυτική αβεβαιότητα. Κανείς δεν μπορεί να σου εγγυηθεί σήμερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση ποιο θα είναι το κανονιστικό πλαίσιο πέντε ή δέκα χρόνια από τώρα και τι θα σημαίνει αυτό για το κόστος παραγωγής.
Τέλος, ένας καινούριος παράγοντας αβεβαιότητας έχει να κάνει με την τεχνητή νοημοσύνη. Όχι τόσο με το τι θα επιτύχουμε εάν και όταν επικρατήσει, όσο με το τι θα έχουμε χάσει όλο το χρονικό διάστημα κατά το οποίο τα σενάρια για το πως θα εξελιχθεί στηρίζονται κυρίως στην φαντασία των πωλητών επενδυτικών προϊόντων. Ένα παράδειγμα είναι η αντίδραση των νέων ανθρώπων στις προοπτικές για το μέλλον τους. Τελευταία, όλο και πιο συχνά ακούω παιδιά με αγωνία να ρωτάνε αν έχει νόημα να γίνεις γιατρός ή μηχανικός, διότι διαβάζουν ότι αυτά τα επαγγέλματα θα καταργηθούν στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Την ίδια στιγμή, κάποιοι υπόσχονται καταιγίδα τεχνολογικών εξελίξεων, κάτι που σημαίνει ότι η αβεβαιότητα για την επιλογή σε μια επένδυση πολλαπλασιάζεται.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να κάνει πολλά πράγματα για να διορθώσει τα κακώς κείμενα. Η έκθεση του Μάριο Ντράγκι για την ανταγωνιστικότητα μία εκτενή και αναλυτική λίστα. Στο χώρο των ορυκτών πρώτων υλών, τα σχόλια του ευρωπαϊκού ελεγκτικού συνεδρίου για τον κανονισμό για τις κρίσιμες ΟΠΥ δίνει επίσης σαφή κατεύθυνση για το τι θα πρέπει να. Τέλος, η πρόσφατη έκθεση του παγκόσμιου οικονομικού Φόρουμ για το τι θα πρέπει να γίνει ώστε οι επενδύσεις στον εξαιρετικό κλάδο να γίνουν ελκυστικές επίσης περιλαμβάνει έναν εξαιρετικό οδικό χάρτη. Ιδού λοιπόν «στίβος δόξης λαμπρός».
____________
*Το κείμενο είναι από το Συνέδριο TPPRESS
