– Π. ΤζεφέρηςΝα συγκεντρωθούν όλες οι ιδιωτικές συλλογές ορυκτών σε έναν φορέα δημοσίου συμφέροντος!
Στην παρουσίαση λευκώματος-οδηγού σχετικά με τα μικρο-ορυκτά (με θέμα: «Τhe fine art of microminerals Lavreotiki») που έγινε πρόσφατα στο Λαύριο με πολύ μεγάλη προσέλευση κοινού, ο Δρ. Π. Τζεφέρης, Γεν. Διευθυντής του Υπ. Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ως ομιλητής έκανε ενδιαφέρουσες αναφορές και προτάσεις αναφορικά με το ζήτημα της ορυκτοθηρίας και των ορυκτο-συλλεκτών αλλά και της προστασίας και ανάδειξης της παγκόσμιας ορυκτολογικής κληρονομιάς της Λαυρεωτικής.
– Π. ΤζεφέρηςΕίμαι υπέρ της συλλογής μικρο-ορυκτών. Όλοι μπορούν να έχουν σήμερα μια φτηνή και εύκολα προσβάσιμη συλλογή μικροορυκτών. Οι σύγχρονες ιδιωτικές συλλογές πλέον αποτελούνται κυρίως από Μικρο-ορυκτά (micromounts). Tα μεγάλα δείγματα χειρός ανήκουν -και πρέπει να ανήκουν- στα μουσεία. Και σε μας τους ιδιώτες ή επιστήμονες οι συλλογές μικροορυκτών. Αυτό είναι το μέλλον όσο κι αν κάποιοι αδυνατούν να το ενστερνιστούν.
Σύμφωνα με τον κ. Τζεφέρη, το μέλλον στις ιδιωτικές συλλογές ορυκτών, βρίσκεται στα Μικρο-ορυκτά, των οποίων οι συλλογές έχουν σημαντικά πλεονεκτήματα σε σχέση με τις κλασικές συλλογές δειγμάτων χειρός.
Η πρώτη προφανής διαφορά αποτελεί το πλεονέκτημα του χώρου αποθήκευσης κάτι που την κάνει ευκόλως διαχειρίσιμη από άποψη μεγέθους και βάρους. Πάνω από 2000 δείγματα micro mounts μπορεί να χωρέσουν σε ένα μικρό κουτί, μολαταύτα ο ίδιος αριθμός κανονικών δειγμάτων (χειρός) απαιτεί για την έκθεση και διαχείρισή του ένα ολόκληρο δωμάτιο!
Δεύτερο και σημαντικότατο πλεονέκτημα είναι η ποικιλία των “τέλειων” κρυστάλλων των μικροορυκτών που τους θαυμάζουμε στο λεύκωμα σε αντίθεση με τα ορυκτά που σχετίζονται με τα δείγματα χειρός. Οι μεγαλύτεροι κρύσταλλοι συχνά ραγίζουν και έχουν ρωγμές ή διάφορες ατέλειες, αλλά οι μικροσκοπικοί κρύσταλλοι είναι συχνά τέλειοι. Είναι χαρακτηριστικό ότι από το σύνολο των πολλών διαφορετικών πρωτότυπων ορυκτών που έχουν εντοπιστεί (πάνω από 800) στους μεταλλευτικούς χώρους του Λαυρίου, μόνο 100-150 περίπου μπορούν να βρεθούν στη φύση σε κρυστάλλους αρκετά μεγάλους και ευκρινείς ώστε να μπορεί να τους διακρίνει κανείς με γυμνό μάτι. Τους υπόλοιπους κρυστάλλους μπορούμε να τους απολαύσουμε μόνο κάτω από το στερεοσκόπιο των micro mounts!
«..Άφησα τελευταίο το πλεονέκτημα της οικονομικής διάστασης και της εμπορικής αξίας. Ειλικρινά είναι ένα ζήτημα που αξίζει τον κόπο να το σχολιάσει κανείς και μάλιστα σε όλες του τις προεκτάσεις. Σήμερα μπορεί να αποκτήσει κανείς μια συλλογή τα Μικρο-Ορυκτά χωρίς ιδιαίτερο κόστος. Οι (micromounters) είναι πρόθυμοι να ανταλλάξουν τα ορυκτά τους και τα σχετικά συνέδρια παραδοσιακά διοργανώνουν τραπέζια “Δώρων” (“Giveaway”) όπου οι συλλέκτες βάζουν τα επιπλέον ορυκτά τους ελεύθερα για να τα ανταλλάξουν ή τα χαρίσουν. Ο λόγος είναι ότι το κόστος τους είναι ελάχιστο. Εξαιρετικά δείγματα προέρχονται συνήθως από τραπέζια δώρων. Οι έμποροι πωλούν τα Μικρο-Ορυκτά για λίγα δολάρια, με σπάνια ή ασυνήθιστα όμορφα δείγματα να πωλούνται για λίγες δεκάδες δολάρια. Η αξία ενός καλού δείγματος χειρός θα αγόραζε μια ολόκληρη συλλογή μικρο-ορυκτών…»
Το πιο σημαντικό στις θέσεις που εξέφρασε εμφατικά ο κ. Τζεφέρης, είναι ότι με τα μικρο-ορυκτά και τις συλλογές τους δεν χρειάζεται κανείς να επεμβαίνει στη δημόσια περιουσία μέσα στις γαλαρίες και να προβαίνει σε φθορά ή υποβάθμισή της κατά την διαδικασία αναζήτησης ορυκτών. Αντιθέτως, οι χωματερές στην Μεταλλευτική Περιοχή του Λαυρίου, του Γεωπάρκου της Λαυρεωτικής, εξακολουθούν να αποτελούν κυρίαρχη πηγή υλικών για έναν συλλέκτη μικρο-ορυκτών. Ουδεμία φθορά και αν αυτό ρυθμιστεί κατάλληλα και ουδεμία κολάσιμη πράξη.
Οι δημόσιοι μεταλλευτικοί χώροι ανήκουν στο ελληνικό δημόσιο, ανεξάρτητα αν το δημόσιο τους έχει παραχωρήσει προσωρινά ή αν τους έχει τελικά παραλάβει όπως έχει γίνει με τη Λαυρεωτική και που -σε κάθε περίπτωση- δεν θα πρέπει να αποτελούν βορά προς καταστροφή ή φθορά. Κάτι που δυστυχώς έχει γίνει στο Λαύριο επί δεκαετίες και αποτελεί το μελανό σημείο της ορυκτοθηρίας και των συλλεκτών που δε είναι όλοι ίδιοι ούτε ως προς τις πράξεις τους ούτε ως προς τις προθέσεις τους.
Και ο κ. Τζεφέρης προσέθεσε: «Άποψή μου είναι -και έχει ήδη καταγραφεί εδώ και αρκετά χρόνια- ότι η παγκόσμια κληρονομιά των ορυκτών φυσικά θα πρέπει να τιμάται και να αναδεικνύεται όπου κι αν ευρίσκεται, όμως δεν είναι το ίδιο να βρίσκεται σε ένα Εθνικό Γεωλογικό και Ορυκτολογικό Μουσείο ή σε ένα μεγάλο και εμβληματικό μουσείο του Λαυρίου και όχι στις ιδιωτικές συλλογές ή στα θαυμάσια κατά τα άλλα μουσεία του εξωτερικού. Και μάλιστα όταν έχει μεταφερθεί εκεί μέσω μιας μη νόμιμης διαδικασίας αφαίρεσης και απομάκρυνσης και μέσα από ένα διαχρονικό πωλητήριο της δημόσιας περιουσίας.
Να σας διαβεβαιώσω ότι η νεότερη επικαιροποίηση του μεταλλευτικού κώδικα που θα εμπεριέχει και το post mining και που κάποια στιγμή θα γίνει νόμος του κράτους, θα αποτελεί μια ακόμη πιο αυστηρή διάταξη για την προστασία των δημόσιων μεταλλευτικών χώρων (ΔΜΧ), οι οποίοι διαχειρίζονται περαιτέρω ως τμήματα της μεταλλευτικής κληρονομιάς του κράτους με απώτερο σκοπό την φύλαξη και την ανάδειξή τους»
Από την άλλη, υπάρχει και η διάσταση της προσφοράς εκ μέρους ορισμένων ορυκτο-συλλεκτών που διαχωρίζουν ευθέως τη θέση τους και παρουσιάζουν εμπράκτως ένα διαφορετικό αξιακό κεφάλαιο. Είναι αυτοί που με τη διαχρονική συνεισφορά τους ως «σκαπανείς» του χώρου έχουν δημιουργήσει μεγάλη προστιθέμενη αξία η οποία όχι μόνο δεν είναι βλαπτική αλλά αντανακλά τουλάχιστον εμμέσως προς το δημόσιο συμφέρον.
«…Εδώ δεν φέρνουμε την κολυμπήθρα του Σιλωάμ για να εξαγνίσουμε και να εξωραΐσουμε κανέναν. Όμως δεν πρέπει να παραγνωρίσουμε ότι χάρις σε ορισμένους από τους ανθρώπους αυτούς, ορυκτο-συλλέκτες, ορυκτοθήρες ή σκαπανείς ή όπως αλλιώς και να τους πούμε, ήρθε και έρχεται καθημερινά στο φως ένας καινούργιος θαυμαστός κόσμος. Ο κόσμος αυτός δεν θα ερχόταν σε γνώση μας αν δεν υπήρχαν οι άνθρωποι αυτοί. Και δεν εννοούμε μόνο τον κόσμο της αισθητικής ομορφιάς των ορυκτών. Εννοούμε και τον κόσμο της γνώσης, την επιστημονική πρόοδο, την προώθηση της ορυκτολογικής επιστήμης, την ανάδειξη των ορυκτών ως μουσειακή αλλά και ιστορική παρακαταθήκη.
Η τελική λύση που θα διατηρήσει και θα αναδείξει την ορυκτολογική κληρονομιά της Λαυρεωτικής, και γενικότερα, είναι η παραχώρηση όλων των ιδιωτικών συλλογών σε έναν φορέα, κατά προτίμηση δημόσιο, που θα πρέπει ωστόσο να πληροί τις προϋποθέσεις ως προς την διατήρηση εις το διηνεκές του αξιακού κεφαλαίου τόσο των ορυκτών όσο και των συλλεκτών…»
Δεν είναι εύκολο εγχείρημα αυτό καθώς προ-απαιτούνται συνέργειες και αμοιβαίες υποχωρήσεις. Όμως θα ήταν ευχής έργον να γινόταν. Μολαταύτα, υπάρχουν άνθρωποι του χώρου αυτού που είναι έτοιμοι να προχωρήσουν σε μια τέτοια πράξη, να «αποχωριστούν» την βιτρίνα τους, αρκεί να διασφαλίζεται πλήρως η παρακαταθήκη και η σημαντική προσφορά τους. Η «βιτρίνα» αυτή είναι κομμάτι της ψυχής και δεν πουλιέται! Ούτε σβήνεται με ..γομολάστιχα. Θα πρέπει λοιπόν να συνεχίσει να φέρει το όνομα του συλλέκτη -δημιουργού της και να διασφαλιστεί -αναδειχθεί από έναν -κατά προτίμηση- δημόσιο φορέα.
