Του Σοφοκλή Μακρίδη, Prof. Dr.-Eng. & Director on Metals and Hydrogen Energy, Editor-in-Chief
Η βιωσιμότητα (sustainability) είναι η πιο σημαντική προσέγγιση για τις επιλογές όχι μόνο της ένωσης αλλά παγκόσμια μιας και οι ρύποι είναι παγκόσμιοι χωρίς σύνορα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση φυσικά έχει υπερ-διαφημίσει τη λεγόμενη πράσινη συμφωνία (Green Deal) πολλά χρόνια τώρα με μέτρια ή και ανύπαρκτα αποτελέσματα. Γιατί; Γιατί πολύ απλά δεν υπάρχει ρήτρα που να αποτρέπει τις εκπτώσεις στους στόχους.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με βάση τις πρόσφατες διεθνείς και επιστημονικές εξελίξεις, πρότεινε την τροποποίηση του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/1119, του αποκαλούμενου “Ευρωπαϊκού Κλιματικού Νόμου“, με σκοπό τον καθορισμό δεσμευτικού στόχου για το 2040. Συγκεκριμένα, πρότεινε “τη μείωση των καθαρών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 90% σε σχέση με τα επίπεδα του 1990“.
Ο παρών κανονισμός θεσπίζει πλαίσιο για τη σταδιακή και μη αναστρέψιμη μείωση των ανθρωπογενών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από πηγές και την ενίσχυση των απορροφήσεων από καταβόθρες που ρυθμίζονται από το δίκαιο της Ένωσης.
Η πρόταση έρχεται ως απάντηση στο αποτέλεσμα του πρώτου παγκόσμιου απολογισμού (Global Stocktake – GST) βάσει της Συμφωνίας των Παρισίων, ο οποίος κατέδειξε μεν πρόοδο, αλλά επεσήμανε και την ανάγκη για περαιτέρω επείγουσα δράση ώστε να επιτευχθούν οι παγκόσμιοι κλιματικοί στόχοι. Επιπλέον, η πρόταση βασίζεται στη γνώμη του Ευρωπαϊκού Επιστημονικού Συμβουλίου για την Κλιματική Αλλαγή και στη σχετική Ανάλυση Επιπτώσεων που συνέταξε η Επιτροπή.
Όπως επιβεβαιώνεται στην Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας, η Ευρώπη έχει καθορίσει ένα φιλόδοξο πλαίσιο για να καταστεί απανθρακοποιημένη οικονομία έως το 2050. Θα συνεχίσει στην ίδια πορεία, με τη συμφωνία για καθαρή βιομηχανία, η οποία έχει στόχο να καθιερώσει την ΕΕ ως ελκυστικό τόπο για τη μεταποίηση, μεταξύ άλλων για ενεργοβόρες βιομηχανίες, και να προωθήσει την καθαρή τεχνολογία και νέα κυκλικά επιχειρηματικά μοντέλα, προκειμένου να επιτευχθούν οι συμφωνηθέντες στόχοι της για την απανθρακοποίηση. Με την υλοποίηση των εν λόγω στόχων, θα ενισχυθεί επίσης η ενεργειακή ανεξαρτησία της ΕΕ από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Όπως επισημαίνεται στην έκθεση Draghi σχετικά με το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, η απανθρακοποίηση δεν είναι μόνο ζωτικής σημασίας για τον πλανήτη, αλλά αποτελεί και βασικό μοχλό οικονομικής ανάπτυξης, όταν ενσωματώνεται στις πολιτικές για τη βιομηχανία, τον ανταγωνισμό και το εμπόριο.
Η ΕΕ έχει θέσει τους κλιματικούς της στόχους για το 2030 και το 2050 στον κανονισμό (ΕΕ) 2021/1119 για τη θέσπιση πλαισίου με στόχο την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας (στο εξής: ευρωπαϊκό νομοθέτημα για το κλίμα).
Βιωσιμότητα = αέναη μείωση ρύπων + ανταγωνιστικότητα + θετικοί δείκτες ανάπτυξης στην κοινωνία
Γίνεται, λοιπόν, να έχουμε βιωσιμότητα χωρίς τις επιλογές καθαρών μορφών ενέργειας με μηδενικό αποτύπωμα άνθρακα; Μείωση στο 0% των ρύπων μέχρι το 2050 δεν μπορεί να προκύψει χωρίς το υδρογόνο ή την πυρηνική ενέργεια (μέσω απαραίτητης κυκλικής οικονομίας των πυρηνικών αποβλήτων). Υπάρχουν λύσεις τεχνολογικές. Η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται περισσότερους Μηχανικούς στη φαρέτρα του από Νομικούς που θα υπάρχει όμως το Νομικό Πλαίσιο λειτουργίας και ανταποδοτικών εργαλείων.
Η πρόταση: φορολογία (taxation) ΠΑΝΤΟΥ-σε κάθε δραστηρότητα (πολίτη- βιομηχανία-δραστηριότητες, κλπ) και ανταπόδοση σε θετικά αποτελέσματα μείωσης ρύπων ως προς τις χρηματοδοτήσεις και τη φορολογία σε δεύτερο βαθμό.
Άλλωστε έχει πρόσφατα δημοσιευτεί από το μεγαλύτερο επιστημονικό περιοδικό Nature ότι οι ταμιευτήρες δέσμευσης CO2 είναι ΠΕΠΕΡΑΣΜΕΝΟΣ (*). Και βέβαια ας μην αναφερθούμε και στους ρύπους NOx που είναι 400 φορές πιο ισχυροί από το διοξείδιο του άνθρακα.
Η δέσμευση CO2 και η μόνιμη αποθήκευση σε βάθος στην ιζηματογενή γεωλογία συχνά περιλαμβάνεται ως 15-25% των μελλοντικών λύσεων για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής που προκαλεί το CO2. Αυτό το άρθρο υιοθετεί μια υψηλού επιπέδου προσέγγιση για να αμφισβητήσει επιλεγμένες υποθέσεις σχετικά με τους κινδύνους στην απόδοση αποθήκευσης. Με το συμπέρασμα ότι τα αποθέματα εμπορικής χωρητικότητας μπορεί να αποτελούν μόλις το 10% των τρεχουσών εκτιμήσεων πόρων. Ωστόσο, οι αξιολογήσεις από υψηλού επιπέδου μπορεί να μην έχουν ανάλυση σημαντικών λεπτομερειών σε επίπεδο εδάφους.
Η ανάπτυξη και η αξιοποίηση οποιουδήποτε γεωλογικού πόρου συχνά περιλαμβάνει πολύ σημαντικές υποβαθμίσεις σε πρώιμο στάδιο των αρχικών εκτιμήσεων αξίας και ποσότητας. Οι οποίες αναβαθμίζονται καθώς μαθαίνουμε περισσότερα για τα κοιτάσματα. Ιδιαίτερα για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Επομένως, η υποβάθμιση της CCS δεν αποτελεί έκπληξη και είναι πιθανό να αναβαθμιστεί με την πάροδο του χρόνου. Αλλά ακόμη και με αυτό, οι εκτιμήσεις αποθήκευσης CO2 που παρουσιάζονται από τους συγγραφείς παραμένουν οι πιο γρήγορες και μεγαλύτερες μέθοδοι μείωσης των εκπομπών CO2 σε πολλές χώρες παγκοσμίως κατά τα τρέχοντα αρχικά στάδια της ενεργειακής μετάβασης. Οι βασικές εκτιμήσεις για πολύ μεγάλες (14 τρισεκατομμύρια τόνοι) αποθήκες βασίζονται σε μια αυστηρή σειρά εκθέσεων της Πρωτοβουλίας για το Κλίμα για το Πετρέλαιο και το Φυσικό Αέριο (SRMS) – μια διεθνώς αποδεκτή μέθοδο αποτίμησης των αποθεμάτων υδρογονανθράκων. Κύκλος καταλόγου πόρων αποθήκευσης CO2. Είναι σημαντικό ότι η ταξινόμηση “μη ανακαλυφθείσα” δεν σημαίνει “Άγνωστη” – αλλά ανεπαρκή εμπορικά δεδομένα για περιοχές που γεωλογικά είναι εν μέρει κατανοητές ως βιώσιμες.
Με οποιαδήποτε τεχνολογία – μοναδικά ή συνδυαστικά επιβάλλεται πιο ισχυρά από ποτέ να περάσουμε σε πράξεις καθαρών μορφών δράσεων από ρύπους. Οι ερωτήσεις του αν θα καταφέρει η Ένωση να φτάσει στη μείωση 55% μέχρι το 2030 ή το 90% το 2040 παραμένει… μέσα στα πλαίσια μεταβαλλόμενων γεωπολιτικών συγκυριών.
Ο στόχος είναι ένας άσχετα με το πού βρίσκεται η κάθε χώρα! Το ETS που καθορίζει με ένα τρόπο τους ρύπους στην Ένωση – Υπεύθυνη στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το κλίμα δεν είναι αρκετό…
Συμπερασματικά, λοιπόν, υπάρχει μόνο ένας κανόνα που μπορεί να έχει αποτελεσματική λύση στη βιωσιμότητα και την εφαρμογή όλων των κανονισμών της ΕΕ.
*Το άρθρο παραχωρήθηκε για το site και το newsletter του ΣΜΕ.
