Περιβάλλον

Η εξορυκτική δραστηριότητα από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα διαμόρφωσε και διαμορφώνει τον πολιτισμό του ανθρώπου, παράγοντας τις πρώτες ύλες για τη δημιουργία των αναγκαίων υποδομών της ανάπτυξης και της ευημερίας.

Αναπόφευκτα όμως οι εξορυκτικές δραστηριότητες προκαλούν κάποιες αρνητικές επιπτώσεις στο τοπικό περιβάλλον, αλλά σε σχέση µε άλλες ανθρώπινες επεμβάσεις στη φύση (εμπρησμοί δασών, αποψίλωση δασών για άναρχη οικιστική επέκταση, ή υπερυλοτόµηση τροπικών δασών, έκλυση βιομηχανικών ρύπων στο περιβάλλον, έκλυση αερίων θερμοκηπίου και άλλα πολλά που διαταράσσουν δραματικά το κλιματικό σύστημα και τη βιοποικιλότητα του πλανήτη), προκαλούν μικρή, αναστρέψιμή επιβάρυνση, εφόσον τηρηθούν οι σχετικοί νόμοι αποκατάστασης.

Σήμερα, στο πλαίσιο της Βιώσιμής Ανάπτυξης έχουν βρεθεί αποδεκτές λύσεις για την αντιμετώπιση τυχόν περιβαλλοντικών προβλημάτων κατά την εξόρυξη. Εδώ και χρόνια οι εταιρείες µέλη του ΣΜΕ προχωρούν στην αποκατάσταση του περιβάλλοντος στον εξορυκτικό χώρο σύμφωνα µε την ισχύουσα νομοθεσία.

Με τον όρο «αποκατάσταση», εννοούμε τα διάφορα στάδια ενεργειών που καθορίζουν την ανάπλαση της περιοχής που έχει δεχθεί εξορυκτική δραστηριότητα, ανάλογα µε την επιλογή της χρήσης (αποκατάσταση φυσικού τοπίου, δημιουργία εκτάσεων προς καλλιέργεια ή προς άλλη χρήση, δημιουργία χώρων αναψυχής κτλ.), μετά το πέρας των εξορυκτικών εργασιών. Η πορεία προς την πλήρη αποκατάσταση ενός εξορυκτικού χώρου που ακολουθούν οι εταιρείες µέλη του ΣΜΕ, ξεκινά από το σχεδιασμό ακόμη των εξορυκτικών έργων (µε την υποβολή ιδιαίτερης μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων) μεριμνώντας για την ελαχιστοποίηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και τη μικρότερη δυνατή όχληση κατά τις φάσεις ανάπτυξης των έργων. Μετά την κατάστρωση του σχεδίου, ακολουθεί η εφαρμογή του µε συνεχή έλεγχο των αποτελεσμάτων και πιθανές αναπροσαρμογές μεθόδων και τεχνικών.

  • Ο βασικότερος παράγοντας για την αποκατάσταση του εξορυκτικού χώρου είναι η όσο το δυνατό µμεγαλύτερη πλήρωση των κενών και η διαμόρφωση των βαθμίδων της εκσκαφής και των πρανών των αποθέσεων (χωματουργικές διευθετήσεις) που θα απαλύνουν σημαντικά το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και την οπτική ρύπανση.
  • Στη συνέχεια καθορίζονται οι στόχοι αποκατάστασης ανάλογα µε τις επιλογές για τη μελλοντική χρήση του χώρου, προς όφελος της φύσης και ιδιαίτερα της βιοποικιλότητας. Έτσι πολλοί τέτοιοι πληγέντες χώροι που έχουν δεχτεί εξορυκτική δραστηριότητα κατά το παρελθόν, έχουν μετατραπεί σε δασώδεις εκτάσεις, σε λίμνες, σε πράσινους χώρους αναψυχής, ή σε καταφύγια άγριας ζωής, προσδίδοντας άλλη όψη και χαρακτηριστικά στο περιβάλλον της ευρύτερης περιοχής.
  • Σε επόμενη φάση επιλέγονται τα είδη των φυτών που θα χρησιμοποιηθούν σε περίπτωση απόφασης για φύτευση των χώρων ή για προσπάθειες επανένταξης του εξορυκτικού χώρου στο φυσικό τοπίο. Βασικό στοιχείο για την επιτυχημένη προσπάθεια αποκατάστασης αποτελεί, σε περίπτωση επιλογής των φυτεύσεων, η επιλογή ενδημικών φυτών και προσαρμοσμένων στις κλιματολογικές συνθήκες του χώρου, όπως επίσης και η περίφραξη, η φύλαξη του χώρου και η συνεχής φροντίδα καθ ‘ όλη τη διάρκεια της αποκατάστασης αλλά και μετά την ολοκλήρωσή της. Απαραίτητη είναι και η συνεχής μέριμνα για τη διατήρηση των αποτελεσμάτων που έχουν επιτευχθεί.

Η μέριμνα συνεχίζεται μέχρι να παραδοθεί ο χώρος στα τοπικά δασαρχεία ή προς χρήση στις τοπικές κοινωνίες.

Οι εταιρείες µέλη του ΣΜΕ, από την εφαρμογή του νόμου 998/79 που θεσμοθέτησε την αποκατάσταση θιγμένων δασικών εκτάσεων από την εξόρυξη μέχρι σήμερα, έχουν αποκαταστήσει πλήρως 62.000 στρέμματα.

Από το 2007 έως σήμερα, έχουν φυτευτεί 3.000.000 περίπου δενδρύλλια και θάμνοι. Στο ίδιο χρονικό διάστημα, ξοδεύτηκαν για αποκαταστάσεις, συντήρηση και μέριμνα αποκατεστημένων χώρων 79.000.000 ευρώ.

Με την εφαρμογή καλών πρακτικών αποκατάστασης εξορυκτικών χώρων, όχι µόνο εξαφανίζεται σχεδόν εξ ολοκλήρου το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, αλλά ενισχύεται και η βιοποικιλότητα των ευρύτερων περιοχών που έχουν δεχθεί εξορυκτική δραστηριότητα. Το γεγονός αυτό, έχει αποδειχθεί και µε συγκεκριμένες, εξειδικευμένες μελέτες.

Πηγή κειμένου: Εκθέσεις δραστηριοτήτων ΣΜΕ.